Rodzina Szkół – oficjalny projekt edukacyjny IPN

Rodzina Szkół – oficjalny projekt edukacyjny IPN

Dolnośląska Rodzina Szkół im. Armii Krajowej i Bohaterów Armii Krajowej jest wyjątkowym przedsięwzięciem edukacyjnym wykraczającym daleko poza ramy szkół w ramach edukacji formalnej. Jest to projekt także o znaczeniu społecznym, kulturowym
i regionalnym. Biorąc to pod uwagę, bardzo szybko okazało się, że działania Dolnośląskiej Rodziny i Referatu Edukacji Historycznej Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu znakomicie się odnajdują i uzupełniają w szeroko pojętej przestrzeni dydaktycznej. Idea ta stała się tak ważna, że uzyskała status oficjalnego projektu edukacyjnego wpisanego w działalność Instytutu Pamięci Narodowej. W działaniach bezpośrednich wyraża się to poprzez: upowszechnianie w szkołach należących do Rodziny wiedzy historycznej opartej o najnowsze badania naukowe i dokumenty dotyczące dziejów Polski oraz losów obywateli w ostatnich latach; upowszechnienie tradycji i dziedzictwa ideowego Armii Krajowej; kształtowanie świadomości narodowej i patriotycznej dzieci i młodzieży oraz postawy wyrażającej się w pokoleniowej odpowiedzialności za więź z przeszłością, a także za przyszłość swojej Ojczyzny; inicjowanie ciekawych form aktywności uczniów i nauczycieli, stworzenie płaszczyzny wymiany dobrych praktyk między szkołami.
Od początku ta wspaniała idea stała się jednym z ważniejszych wyzwań i zadań dla pracowników Oddziału IPN we Wrocławiu: Sylwii Krzyżanowskiej, głównego specjalisty, oraz Wojciecha Trębacza, kierownika Referatu. Nie chodzi tylko o pewien element zakresu obowiązków, ale również o osobiste i emocjonalne zaangażowanie.
Szkoły należące do Rodziny Szkół i Kluby Historyczne im. AK organizują wiele konkursów dla szkół zrzeszonych w Dolnośląskiej Rodzinie. Ich głównym celem jest upowszechnianie wiedzy o Armii Krajowej. Uczestniczą w wycieczkach edukacyjnych organizowanych przez IPN we Wrocławiu. Wszystkie czynnie uczestniczą w akcjach i spotkaniach organizowanych przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, współpracują z organizacjami kombatanckimi, biorą aktywny udział w uroczystościach patriotycznych oraz opiekują się miejscami pamięci narodowej. Referat Edukacji Historycznej w Oddziałowym Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu stara się objąć szeroko rozumianą edukacją historyczną jak największą liczbę odbiorców. Jego edukatorzy współpracują z różnego rodzaju placówkami oświatowymi. Organizowane i prowadzone są lekcje, wykłady, warsztaty, konwersatoria, seminaria i zajęcia terenowe. Prezentowane są wystawy historyczne, którym towarzyszą lekcje, konwersatoria, warsztaty i wykłady. Pracownicy referatu edukacyjnego przygotowują ogólnopolskie i regionalne konkursy historyczne dla uczniów, nauczycieli, studentów, a także dla innych odbiorców. Do tych środowisk są adresowane regionalne i ogólnopolskie projekty edukacyjne. Zajęcia merytoryczne prowadzone są także na zaproszenie innych instytucji edukacyjnych, organizacji pozarządowych i władz samorządowych. Wśród działań skierowanych do uczniów można wymienić: centralne i lokalne projekty edukacyjne; konkursy historyczne skierowane do uczniów różnych szczebli edukacji; rajdy; lekcje, warsztaty i wykłady dotyczące najważniejszych wydarzeń i zagadnień z historii najnowszej; lekcje, warsztaty i wykłady dotyczące najważniejszych wydarzeń i zagadnień z regionalnej historii najnowszej. Lekcje, warsztaty i wykłady związane z ekspozycją wystaw IPN; pokazy filmowe poprzedzone wprowadzającymi wykładami; wykłady otwarte i cykle wykładów prowadzone przez historyków, a także na zaproszenie domów kultury, muzeów, klubów, stowarzyszeń i innych placówek na terenie działania. Prowadzone są warsztaty, wykłady i lekcje wokół wydarzeń „rocznicowych” związanych z najnowszą historią Polski w oparciu o stworzone prze IPN materiały dydaktyczne, teki edukacyjne, filmy, prezentacje i planszowe gry edukacyjne. Te ostatnie adresowane są do młodego odbiorcy i mają za zadanie uczyć przez zabawę.
Wspomniane wyżej formy konkretyzują się w interesującej nas sferze poprzez:
1. Konferencje Dolnośląskiej Rodziny Szkół im. AK, w której biorą udział nauczyciele i dyrektorzy szkół oraz pracownicy REH organizujący przedsięwzięcie;
2. „Noc z Filmem Historycznym” – uczniowie pod opieką nauczycieli spędzają w szkole noc na oglądaniu filmów historycznych, dyskusji, łączą się przez Facebooka z innymi szkołami i dyskutują „na żywo” z kolegami i koleżankami z innych szkół; filmy
i materiały merytoryczne dostarcza REH;
3. Projekt edukacyjny wokół historii AK, którego efektem jest przygotowana przez Rodzinę wystawa eksponowana w Dolnośląskim Kuratorium Oświaty (koordynatorem poszczególnych edycji są po kolei wszystkie szkoły), REH udziela wsparcia merytorycznego;
4. Konferencje Klubów Historycznych im. AK, organizowane przez REH;
5. Obchody świąt państwowych z udziałem młodzieży i pocztów sztandarowych (także obchody święta patrona);
6. Konkurs wiedzy o Armii Krajowej adresowany do uczniów szkół gimnazjalnych (organizator Gimnazjum nr 18 we Wrocławiu) – miało miejsce jedenaście edycji, pracownicy REH układają pytania i są członkami komisji konkursowej;
7. „Znam historię polskich symboli narodowych” – konkurs plastyczny dla uczniów szkół podstawowych; edukatorzy REH pracują w komisji konkursowej;
8. Pracownicy REH stworzyli kilkadziesiąt wystaw przybliżających najnowszą historię Polski. Z tych związanych z działalnością AK wymienić należy wystawę „Polska Walcząca”, której wersja planszowa prezentowana jest we wszystkich szkołach zrzeszonych w Rodzinie Szkół im. AK. Każda ze szkół realizuje swój własny program edukacyjny wokół wystawy we wsparciu edukatorów REH.
Szczególne miejsce zajmują rajdy Klubu Historycznego im. Stefana „Grota” Roweckiego „Wędrowanie dwóch pokoleń patriotów”. Ta forma popularyzacji wiedzy na temat najnowszej historii Polski wśród młodzieży niezmiennie cieszy się największą popularnością. Głównym celem wyjazdów jest integracja ze środowiskami kombatanckimi, jak również poznanie historii odwiedzanych miejsc. Każdorazowo w rajdzie organizowanym przez IPN biorą udział kombatanci, uczniowie szkół zrzeszonych w Rodzinie, nauczyciele i edukatorzy. Na szlaku uczestnicy zobaczyli m.in.: Twierdzę Kłodzką, Starą Kopalnię Uranu w Kletnie, Kompleks Riese, Kopalnię Złota w Złotym Stoku, Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach, Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu, Muzeum Powstania Warszawskiego w stolicy, Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, Litzmanstadt-Getto, Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, Fordońską „Dolinę Śmierci”. Wędrowanie młodzieży z kombatantami stwarza jedyną w swoim rodzaju możliwość skonfrontowania wiedzy z przeżyciami świadka historii. Nowa podstawa programowa nie obejmuje na poziomie gimnazjów historii najnowszej. Patroni tacy, jak Armia Krajowa i Bohaterowie Armii Krajowej, nie znajdują miejsca na lekcjach historii lub są śladowo reprezentowani przy nauczaniu innych przedmiotów. W licznych rozmowach i w ankietach ewaluacyjnych podkreślano, że wszelkie inicjatywy edukacyjne związane z tym okresem są „na wagę złota”. Inna strona to skuteczna poprawa recepcji treści historycznych przez uczniów, zwłaszcza tzw. okresu bliskiego.
Ewaluacja działań REH IPN w środowisku dydaktycznym Dolnośląskiej Rodziny Szkół wykazała, że jest to postępowanie konieczne i racjonalne. Wskazała również na szanse rozwoju projektu. Przekonanie o naturalnej partycypacji IPN w tym koncepcie to jedno, ale w jakim kierunku ma iść wysiłek organizacyjny, koordynacyjny i finansowy – to drugie. Z ewaluacji wynika m.in. wartość projektu i ogromny „potencjał edukacyjny” patrona placówki szkolnej. Jednoznacznie określana jest nieodzowność kontynuacji. Udało się też wskazać obszary do modyfikacji. Właściwie żaden typ działań nie został desygnowany jako właściwy do zaniechania. Badania wykazały zgodność ze statutem Rodziny Szkół, zadaniami edukacyjnymi IPN-u, podstawą programową i oczekiwaniami ze strony środowiska szkolnego. W rozmowach zaistniał bardzo znamienny element dowodzący, że projekt skutecznie i pozytywnie oddziałuje na młodzież i jest efektywny. W środowiskach lokalnych, szczególnie w warunkach mniejszych miejscowości, możliwe jest zbadanie uczniów na kolejnych etapach edukacyjnych. Po opuszczeniu danej placówki bezpośrednio wskazują na konkretne przykłady i potrafią docenić poprzedni etap edukacyjny w kontekście specyfiki szkoły, do której uczęszczali.
Dolnośląska Rodzina Szkół im. Armii Krajowej i Bohaterów Armii Krajowej jest przedsięwzięciem udanym i jest to działanie w dobrą stronę. Nie ma lepszego przykładu, gdzie możemy łączyć w swojej pracy przyjemne z pożytecznym.
Sylwia Krzyżanowska
Wojciech Trębacz

Close Menu